Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II

prowadzone są w sposób ciągły i koncentrują się na: stanie szkolnictwa w Polsce i Europie zwłaszcza w XVI-XVIIIw., na istocie i roli historiografii oraz na funkcji wychowawczo-opiekuńczej zakonów i zgromadzeń żeńskich w XIX – XX w oraz na nauczaniu uniwersyteckim w Europie w XIX wieku /typy, struktury i funkcje/, jak też na modelach funkcjonowania szkolnictwa i instytucji wychowania w Polsce i Europie. Rola badań historycznych w myśli pedagogicznej zostaje coraz bardziej eksponowana i coraz wyraźniej współczesna myśl pedagogiczna (także w Polsce) uświadamia sobie niemożność prowadzenia zarówno pracy dydaktycznej i wychowawczej, jak też budowania refleksji teoretycznej, bez podłoża refleksji historycznej. Tę ważną i w polskiej pedagogice uświadamianą pozycję i rolę miała i ciągle posiada Katedra Historii Wychowania w Instytucie Pedagogiki KUL, od swoich początków, gdy kierował nią prof. Z. Kukulski, aż po badania prof. Stanisława Litaka owocujące m.in. podręcznikiem akademickim do historii wychowania t. I: Do Wielkiej Rewolucji Francuskiej (Kraków, 2004). Liczne wznowienia wydania tego podręcznika w krótkim już czasie od jego ukazania się, dobrze odzwierciedlają jego także wartość i zapotrzebowanie społeczne na taki podręcznik i na potrzebę właśnie historycznego ujęcia problemów wychowania i oświaty oraz potrzebę opracowywania tej historii działalności społecznej, która przybiera wyraźne znaczenie pedagogiczne, gdyż to właśnie ona niesie ze sobą niezwykle wartościową (i to nie tylko dla teorii) rejestrację doświadczeń i cenną propozycję rozwiązań. Ponadto wypracowywana w tej Katedrze wiedza bardzo istotnie poszerza naszą wiedzę i zakres badań, chroniąc nas od jednostronności i zagubienia perspektywy. To wszystko sprawia, że badania te uważamy za ważny składnik rozwoju wiedzy pedagogicznej i nieodzowny punkt odniesienia dla wszystkich innych katedr i również poszczególnych dyscyplin pedagogicznych. W tym sensie Katedra Historii Wychowania wspiera nade wszystko prace Katedry Pedagogiki Ogólnej i Katedry Dydaktyki – w zakresie wskazywania na ideały wychowawcze, na rolę i możliwości w tym zakresie ze strony instytucji edukacyjnych odczytywanych w perspektywie historycznej, ale też podobnie służy ta wiedza wszystkim innym dyscyplinom pedagogicznym.
Historia instytucji oraz koncepcje wychowania i ideały wychowawcze poszczególnych grup społecznych wydobywają zwłaszcza w badaniach ideę ciągłości myśli i idei wychowania i nauczania, ukazując je jako zjawisko uniwersalne, a zarazem problem każdego pokolenia.

Kierownik Katedry Historii Wychowania P.P. Gach rozszerza to pole badań o osobiste także zainteresowania naukowe i pola badań oraz aktywności: historia kultury polskiej, historia zakonów i szkolnictwa, dziennikarstwo i etyka dziennikarska, współczesne ruchy i stowarzyszenia kościelne. Prowadzone badania naukowe dotyczą też historii wychowania realizowanej przez Kościół katolicki, historii kultury XVIII-XIX w., a także aktualne problemy społeczno - religijne. Odbył naukowe staże zagraniczne (Leuven, Louvain-la-Neuve, Rzym, Paryż), uczestniczył w międzynarodowych: konferencjach naukowych historyków (w Polsce i za granicą).